INST EMOT GEDACHT MET KAT

De mens als wonderlijk kroonstuk van een evolutie

De evolutie toont ons een ontwikkeling van levende organismen, over miljoenen jaren, van ééncelligen helemaal tot en met de mens. Darwin beschreef deze evolutie als een evolutie van een stoffelijk lichaam waarin hij wetmatigheden herkende van natuurlijke selectie en het overleven van de sterkste. De yoga spreekt ook van een evolutie, maar niet van het lichaam maar van dat wat daaraan ten grondslag ligt, even kort gezegd de ziel. Het woord ontwikkeling heeft precies hetzelfde betekenis als het woord evolutie: iets doet zich uit de doeken, ontvouwt zich, ontdoet zich van wikkels. De evolutie begon met de ‘big bang’, maar begon deze daar werkelijk ? Wat was de oorzaak of de aanleiding hiertoe ? Voor de big bang was er immers niets. Dit niets, we kunnen ook zeggen, met de big bang openbaart en ontvouwt zich het niet stoffelijke of het niet zichtbare. Godsdiensten gebruiken soms deze woorden: ‘God die schept’.

We kunnen zien dat het leven op aarde zich geleidelijk heeft ontwikkeld. Is dat logisch ? Immers, het plan bestond al, of anders gezegd alles was in potentie al aanwezig. Als wij een huis bouwen, dan staat ons dat huis al voor ogen, maar het van de grond af opbouwen omvat duizenden onderzoekjes en handelingen. We zien dat gaandeweg de menselijke geschiedenis de technologische ontwikkelingen voor volgende generaties een vanzelfsprekend uitgangspunt zijn voor hun bouwwerken. Zo kunnen we ook kijken naar de evolutie van levende wezens, waarbij duizenden stapjes en vormen nodig zijn geweest om tot het complexe lichaam van de mens te komen. We zien al deze stapjes terug in bijvoorbeeld het beeld van de embryologische ontwikkeling van ons, gewervelde wezens. Gaandeweg de evolutie zien we ook de ontwikkeling van een zenuwstelsel en hersenen en deze gaat gelijk op met de ontwikkeling van bewustzijn en zielenleven. Zou het zo kunnen zijn dat de stoffelijke vormen drager zijn van geestelijke vormen ? Net zoals wij een huis nodig hebben om in te kunnen wonen ? Maar het is meer dan enkel geestelijke vermogens. Zintuiglijk zijn de vermogens ook groot. Denk aan onze fysieke gevoeligheid, denk aan ogen, oren, neus, smaak,  enzovoort; maar ook aan het hart zoals bijvoorbeeld in compassie. Een en ander kunnen we beter samenvatten onder de noemer subtiele vermogens, subtiele, niet stoffelijke, tegenover de stoffelijke vormen. De mens is vooralsnog een ultieme manifestatie van subtiele vermogens.

De yoga omschrijft de mens als het stadium van de evolutie van de ziel waarin het onderscheidend vermogen zich manifesteert. Het vermogen om het een van het ander te kunnen onderscheiden, zoals gezegd via de subtiele vermogens van de zintuigen, van het lichaam, van het hart en van het denken, en dat laatste kent nog een groot onderscheid in de linker en de rechterhersenhelft.

Wat betekent dit voor de ziel ? We dragen de evolutionaire ontwikkeling bij ons. De primaire overlevingssystemen zijn oeroud en zeer krachtig: Vechten, vluchten of bevriezen, grijpen, afweren of negeren. Als mens ervaren we prettige, onprettige en neutrale gebeurtenissen of situaties net zoals de dieren. Maar onze betekenis, rol en/of uitdaging is een andere. Nogmaals, in ons manifesteert zich de bron van alles (God) in heel ver ontwikkelde subtiele vermogens ( ‘God schiep ons naar zijn evenbeeld’). Als wij onze primaire instincten klakkeloos volgen, dan zullen we grijpen alles wat prettig is, afweren alles wat onprettig is en negeren wat ons niet raakt. Als we onszelf bestuderen zien we dat dat voor ons niet werkt. Het is duidelijk een uitdaging voor ons om ons zoals een dier te beperken tot wat we nodig hebben voor optimaal overleven. We kunnen makkelijk ten prooi vallen aan overmaat en verslaving. Zodra de negatieve gevolgen daarvan zich aandienen, moeten we op onderzoek om ons hieruit te bevrijden. In dat onderzoek krijgen we zicht op hoe de geest werkt, bij ons en bij andere levende wezens. Heeft een dier per definitie alle gereedschappen in huis om te overleven, wij moeten ze uitvinden, van jas tot zaag, van onderwijzer tot therapeut. Op natuurrampen na kunnen wij op deze manier alle gevaren het hoofd bieden. De grote les echter schuilt zoals gezegd in het blijven hangen in de dierlijke instincten. Als we het prettige vasthouden, het onprettige afweren en het neutrale negeren, dan gaan wij voorbij aan de wil tot ontwikkeling (Gods wil geschiede) , die inherent is aan de evolutie en in ons stadium aan het onderscheidend vermogen. Dit onderscheidend vermogen stelt ons in staat de stoffelijke wereld volledig te ervaren en te leren kennen en via de stoffelijke wereld de niet stoffelijke en niet zichtbare wereld die eraan ten grondslag ligt. De niet stoffelijke wereld is een geheel andere dan de stoffelijke. We kunnen dat goed zien als we bijvoorbeeld stress of andere emotionele moeilijkheden het hoofd willen bieden. We kunnen ons daarvan niet ontdoen zoals van een partij kromme planken bij het bouwen van een huis. Het zich bevrijden van geestelijke problemen begint juist met het onderkennen en accepteren van hun aanwezigheid.Precies zo is de subtiele, niet stoffelijke wereld van een geheel andere orde dan de materiële. De materiële wereld, daarin komen en gaan de verschillende vormen, van boom tot mens, van dag tot nacht. Het is de veranderlijkheid die de materiële wereld kenmerkt. Het een gaat over in het andere, anders gezegd, het ene sterft en het andere wordt geboren.Als we de materiële wereld benaderen vanuit de primaire instincten grijpen, afweren of negeren, dan neigen we alle mooie dingen vast te willen houden, van auto tot titel, van partner tot het leven zelf. Op deze manier stellen we ons beeld van geluk en tegelijk ons zelf- en mensbeeld gelijk aan de sterfelijkheid. Dit doen we zonder dat we er erg in hebben, maar het is een vergissing, als we voor ogen blijven houden de aard van de bron waarvan wij een manifestatie zijn: God of het allerhoogste bewustzijn (zoals de yoga het noemt), dat onbenoembaar en onverklaarbaar en grenzeloos is, eeuwig. We vergissen ons, we zijn ons niet bewust van onze goddelijke aard en van de onsterfelijkheid van ons bewustzijn, we zijn hier enkel om te ervaren en te leren, daartoe zijn we meer dan uitgebreid uitgerust. Het draait dan ook niet om het ontwikkelen van rijkdom of prestatie in de wereld, maar om de ongelooflijke potentie van ervaring en beleving en kennis nemen de ruimte te geven zich te ontwikkelen. Dat betekent dat we zowel de vreugde als de pijn, zowel het licht als het donker, zowel mannelijke als vrouwelijke eigenschappen, kort gezegd alles mogen ervaren en leren kennen. Pas als we de pijn niet meer afweren, maar de beleving van deze pijn serieus nemen en onze aandacht geven, op mentaal en emotioneel niveau, maar met name op lichamelijk niveau, en dit doen op een manier waarbij we er niets aan hoeven te veranderen, enkel te laten rusten in de ruimte van onze aandacht en binnen de intentie van acceptatie, zal de beleving van deze pijn ons helpen onze innerlijke potentie te aanschouwen en te ontwikkelen en met name onze compassie te vergroten, met onszelf met anderen. Precies zo zal ook de aandacht voor de beleving van prettige en neutrale zaken onze innerlijke groei ondersteunen.

STRIJDWAGEN GENUMMERD 2 breed

Het Zelf

De yogafilosofie noemt de wereld met al zijn verschijningen secundair en het zelf primair. De wereld met al zijn verschijningen is voortdurend in beweging, niets blijft hetzelfde. Dit geldt voor de natuur maar ook voor wat de mens doet en laat. Culturen – normen, waarden en gebruiken –  veranderen. Waar we wonen en werken, daar nemen we deel aan de geldende gebruiken. We kunnen het zien als een vorm waarin we in ons levensonderhoud kunnen voorzien en met elkaar om kunnen gaan. De valkuil bestaat echter dat we de geldende normen als absolute waarheid beschouwen. Zoals gezegd, de yoga ziet de buitenwereld als secundair, en het zelf als primair.

Wat is dan precies het zelf ? Het zelf is van een andere orde dan de buitenwereld. Het zelf is zelfs geen persoonlijk zelf in de zin dat we onze identiteit ontlenen aan de normen en waarden van de groep waarvan we deel uitmaken. Het zelf gaat juist over de kern of essentie van mens zijn met alle geestelijke, emotionele en lichamelijke kwaliteiten die daarbij horen. De mens is volgens de yoga een individuele ziel in ontwikkeling en een manifestatie van het allerhoogste. Deze ontwikkeling en oorsprong herkennen en ondersteunen is van een geheel andere aard dan eigenwaarde ontlenen aan bijvoorbeeld maatschappelijke status of rijkdom. Het eerste heeft een spirituele of geestelijke waarde, van het tweede blijft uiteindelijk niets over.

Mindfulness gaat over het zelf herkennen en ondersteunen. Via mindfulness vergroten we opmerkzaamheid met betrekking tot wat zich in ons innerlijk afspeelt, zowel lichamelijk als mentaal en emotioneel. We kunnen dan ontdekken dat we aan een veelheid aan impulsen blootstaan. Prettige, onprettige en neutrale impulsen. Denk aan lust en angst, verlangen en afkeer, zelfkritiek of jaloezie, enzovoort.  We kunnen gaan zien hoe impulsen opkomen en uitdoven. Door dit zelf te leren kennen krijgen we overzicht over de innerlijke processen en brengen we onszelf in een positie van vrijheid. Je zou kunnen zeggen dat wij ons dan bevinden op de plek van vrije aandacht of open bewustzijn in plaats van geleefd te worden door ons lichaam, onze zintuigen en onze mind. We hoeven dan niet meer de prettige dingen te grijpen, de onprettige zaken te ontwijken en de neutrale zaken te verwaarlozen. Zo vinden we innerlijke rust. Vanuit die innerlijke rust leveren we positieve bijdrage aan de wereld om ons heen. Dit gezegd hebbende heb ik tegelijk het verschil tussen egoisme en zelfliefde aangeraakt. Ook zelfonderzoek en zelfvertrouwen komt zo in een ander licht te staan.

INDIV ZIEL

Individuele ziel

Ergens las ik dat er net zoveel soorten yoga bestaan als beoefenaars van yoga. De manier waarop ik zelf yoga en mindfulness beoefen is dan ook helemaal de mijne en dus uniek. Hetzelfde geldt voor hoe ik de visie van yoga en boeddhisme eerst in mijn denken en vervolgens in mijn handelen gestalte geef. Dit schrijven is zo’n handeling.

Zo begrijp ik op dit moment in mijn leven dat alle levensvormen uniek zijn terwijl ze zich allemaal binnen het gebied van eenzelfde evolutie bevinden. Een evolutie die niet gebaseerd is op de ontwikkeling van de stoffelijke vorm – het lichaam –  maar op de ontwikkeling van een geestelijke vorm, die de yoga citta noemt. Het heelal met alles daarin is een manifestatie van iets wat ons denken of intellect te boven gaat. De yogafilosofie noemt deze oorsprong de universele ziel, verklaart deze als onverklaarbaar en onbenoembaar en omschrijft deze dan vervolgens als het allerhoogste en als ultieme waarheid. Elke levende vorm is een individuele ziel in ontwikkeling en toont daarin haar voor het blote oog onzichtbare oorsprong. Daarbij is geen moment of stadium hetzelfde. Alle mensen zijn verschillend. Iedereen is op een andere tijd en plaats geboren en iedereen ontwikkelt zijn of haar potentie op een andere manier en in een andere volgorde maar blijft daarmee binnen de ultieme waarheid van het allerhoogste. We zouden het ook wetmatigheid kunnen noemen, maar zoals gezegd, het allerhoogste gaat voorbij ons intellect, dat alle delen zo mooi kan onderscheiden en benoemen. Delen of woorden schieten dus per stuk tekort, maar de juiste woorden samen brengen ons toch tot een begrijpelijk beeld van ‘het Ene’ *, een beeld dat ons grijpt terwijl het omhoog komt uit de wijsheid van het allerhoogste dat onze kern, ons wezen is.

*Het woord universum komt uit het Latijn en betekent één wenteling.
2499539542_316aa56f12_oo

Yoga-Sport wordt Yoga-en-Mind

Beste mensen, het is zover ! Ik neem afscheid van de naam Yoga-sport en koers verder onder de naam Yoga-en-Mind. Deze naam dekt de lading van mijn mindful yogalessen, de  Mindfulnes-strainingen en de persoonlijke coaching. Er is nu ook een nieuwe site: www.yoga-en-mind.nl en een nieuw emailadres: info@yoga-en-mind.nl. Ik wil je vragen het nieuwe emailadres in je systeem in te voeren. Oude websitelink en email zullen nog een poosje blijven werken, totdat alles goed is doorgevoerd. Heb je vragen, dan hoor ik het graag. Hartelijke groet Gregoor van Zummeren